1.  2026–2027 təqvim planı və əsas məlumatlar

2.  AzFO-nun mahiyyəti və məqsədi

3.  Beynəlxalq Fəlsəfə Olimpiadası (IPO) haqqında

4.  Olimpiadanın strukturu və mümkün ikinci mərhələ

5.  Qiymətləndirmə meyarları və qaliblərin müəyyənləşdirilməsi

6.  Münsiflər heyəti, obyektivlik və akademik dürüstlük

7.  Hazırlıq üçün fəlsəfi mövzu istiqamətləri

AzFO 2026–2027 təqvim planı

Azərbaycan Fəlsəfə Olimpiadası (AzFO) Global Olympiad Center tərəfindən Beynəlxalq Fəlsəfə Olimpiadasının Azərbaycan üzrə seçim platforması kimi təşkil olunur. Olimpiada şagirdlərdə fəlsəfi düşüncə tərzinin formalaşdırılması, analitik təfəkkürün, dərin mühakimənin və əsaslandırılmış arqument qurmaq bacarığının inkişafı məqsədi daşıyır.

AzFO-nun əsas ideyası “düşünmək, əsaslandırmaq və ifadə etmək” prinsipinə söykənir. Burada məqsəd yalnız məlumatı xatırlamaq deyil; mövzunu fəlsəfi baxımdan dərk etmək, şəxsi mövqe formalaşdırmaq və həmin mövqeni məntiqli arqumentlərlə müdafiə etməkdir.

AzFO-nun əsas məqsədləri

✓ şagirdlərdə tənqidi və yaradıcı təfəkkürü inkişaf etdirmək;

✓ mənəvi və intellektual mədəniyyətin formalaşmasına töhfə vermək;

✓ fəlsəfi mövzulara maraq yaradaraq Azərbaycan məktəblərində humanitar düşüncəni gücləndirmək;

✓ müstəqil fikir yürüdən, sual verən və arqumentlə cavab verən şagirdləri müəyyənləşdirmək;

✓ ən yüksək nəticə göstərən iştirakçıların Azərbaycanı beynəlxalq fəlsəfə platformalarında təmsil etməsinə şərait yaratmaq.

Beynəlxalq Fəlsəfə Olimpiadası (IPO) haqqında

Beynəlxalq Fəlsəfə Olimpiadası (International Philosophy Olympiad — IPO) orta məktəb şagirdləri üçün keçirilən nüfuzlu beynəlxalq humanitar yarışdır. Olimpiada iştirakçıların fəlsəfi dərinliyini, tənqidi təfəkkürünü, arqument qurma bacarığını və fikrini yazılı şəkildə aydın ifadə etmə qabiliyyətini qiymətləndirir.

Beynəlxalq mərhələdə hər ölkə milli seçim prosesində ən yüksək nəticə göstərən şagirdlərlə təmsil olunur. Azərbaycan üzrə namizədlər AzFO nəticələrinə əsasən müəyyən edilir. Beynəlxalq təmsilçilik üçün şagirdin fəlsəfi hazırlığı ilə yanaşı, rəsmi IPO qaydalarına və dil tələblərinə uyğunluğu da nəzərə alınır.

I mərhələ — Seçim mərhələsi

Seçim mərhələsinin məqsədi iştirakçının mövzunun fəlsəfi mahiyyətini anlama, fərdi baxış formalaşdırma, fikirlər arasında məntiqi əlaqə yaratma və mövqeyini nümunə və dəlillərlə əsaslandırma bacarığını müəyyən etməkdir.

II mərhələ — Şərti final mərhələsi

II mərhələ yalnız AzFO Ekspert Heyəti və Təşkilat Komitəsinin seçmə mərhələsinin yekun nəticələri üzrə qərarı əsasında keçirilə bilər. Bu mərhələ əvvəlcədən avtomatik olaraq təmin edilmiş mərhələ hesab edilmir.

• Ekspert heyəti nəticələrin ümumi səviyyəsini, balların paylanmasını, esselərin fəlsəfi dərinliyini və əlavə seçimin zəruriliyini təhlil edir.

• II mərhələnin keçirilməsi məqsədəuyğun hesab edilərsə, ümumi sıralamada ən yüksək nəticə göstərən 30 faiz iştirakçı final mərhələsinə buraxılır.

• Final mərhələsində iştirakçılara iki fəlsəfi mövzu təqdim olunur və onlar mövzulardan birini seçərək ingilis dilində esse yazırlar.

• Finalın dəqiq tarixi, vaxtı, məkanı və texniki tələbləri yalnız seçilmiş iştirakçılara rəsmi qaydada bildirilir.

II mərhələ keçirilmədikdə

Qərar mexanizmi

Esse üzrə qiymətləndirmə meyarları

Qiymətləndirmənin əsas qaydaları

✓ Hər esse iki müstəqil ekspert tərəfindən 100 ballıq sistemlə qiymətləndirilir.

✓ İki qiymətləndirmə arasında 10 baldan çox fərq olduqda esse üçüncü ekspertə təqdim edilir.

✓ Yekun ballar AzFO Nəticə Komissiyası tərəfindən yoxlanılır və təsdiqlənir.

✓ Nəticələr yalnız rəsmi təsdiqdən sonra elan olunur; ilkin və ya qeyri-rəsmi məlumatlar yekun nəticə hesab edilmir.

AzFO üzrə medal və qalib statusları yarışın yekun nəticələrinə əsasən müəyyən edilir. II mərhələ keçirilərsə, mükafatlandırma final nəticələrinə; II mərhələ keçirilməzsə, seçim mərhələsinin təsdiqlənmiş nəticələrinə əsaslanır.

Nəticələrin elan olunması

• Nəticələr Global Olympiad Center və AzFO-nun rəsmi kommunikasiya kanallarında elan edilir.

• İştirakçı nəticəsi şəxsi kabinetdə və ya təşkilatçının müəyyən etdiyi rəsmi platformada təqdim oluna bilər.

• II mərhələ barədə qərar, finala keçənlərin siyahısı və ya birbaşa qaliblərin siyahısı ayrıca rəsmi elanla paylaşılır.

• Mükafatlandırma və sertifikatların təqdim olunması haqqında məlumat nəticələr təsdiqləndikdən sonra bildirilir.

AzFO münsiflər heyəti fəlsəfə, təhsil, humanitar elmlər, dil və akademik yazı sahəsində ixtisaslaşmış ekspertlərdən formalaşdırılır. Heyətin əsas vəzifəsi esseləri obyektiv, şəffaf və beynəlxalq fəlsəfə olimpiadası standartlarına uyğun qiymətləndirməkdir.

Münsiflər heyətinin funksiyaları

• Baş münsif qiymətləndirmə prosesinə ümumi nəzarət edir və prosedur uyğunluğunu təmin edir.

• Fəlsəfə müəllimləri və akademik ekspertlər fəlsəfi dərinlik, konseptual uyğunluq və arqument keyfiyyətini qiymətləndirirlər.

• Dil və üslub ekspertləri mətnin aydınlığını, strukturunu və ifadə mədəniyyətini dəyərləndirirlər.

• Nəticə Komissiyası balları yoxlayır, zəruri hallarda əlavə ekspert rəyi tələb edir və yekun nəticələri təsdiqləyir.

Obyektivlik və şəffaflıq

✓ İştirakçıların adları, məktəbi və digər şəxsi məlumatları qiymətləndirmə zamanı anonimləşdirilir.

✓ Hər esse məzmununa, fəlsəfi dərinliyinə, arqumentinə, strukturuna və orijinallığına görə qiymətləndirilir.

✓ Şagirdin məktəbi, şəhəri, müəllimi və ya digər şəxsi amillər nəticəyə təsir göstərmir.

✓ Ekspert heyətinin II mərhələ ilə bağlı qərarı nəticələrin ümumi keyfiyyət təhlilinə əsaslanır və təşkilat komitəsi tərəfindən rəsmiləşdirilir.

Akademik dürüstlük

• İştirakçı imtahan məkanına elan olunmuş vaxtdan əvvəl gəlməli və şəxsiyyətini təsdiq edən sənədi təqdim etməlidir.

• İmtahan zalında mobil telefon, ağıllı saat, planşet, qulaqcıq və internetə çıxışı olan digər elektron vasitələrdən istifadə qadağandır.

• İştirakçı yalnız təşkilatçı tərəfindən icazə verilən yazı ləvazimatlarından istifadə edə bilər.

• Esse tamamilə müstəqil yazılmalı; digər iştirakçı ilə danışmaq, material paylaşmaq və kömək almaq qadağandır.

• Mövzunun izahı və ya ideya verilməsi barədə nəzarətçidən kömək tələb etmək olmaz.

• İştirakçı iş nömrəsini və tələb olunan məlumatları cavab vərəqində düzgün qeyd etməyə məsuldur.

• İmtahan materiallarının foto və videosunu çəkmək, surətini çıxarmaq və yaymaq qadağandır.

• Qayda pozuntusu aşkar edildikdə iş dayandırıla, esse etibarsız sayıla və iştirakçı diskvalifikasiya oluna bilər.

Esse yazmağa hazırlıq

İştirakçıların mövzunu dərindən düşünməsi, əsas tezisini əvvəlcədən müəyyənləşdirməsi, arqumentləri məntiqli ardıcıllıqla qurması və nəticədə mövqeyini ümumiləşdirməsi tövsiyə olunur. Məqsəd çoxlu fəlsəfi termin işlətmək deyil, seçilmiş mövzuya dair aydın, əsaslandırılmış və orijinal düşüncə təqdim etməkdir.

Esse yazı qaydaları üzrə bələdçi: rəsmi hazırlıq sənədinə keçid

Tövsiyə olunan esse quruluşu

I. Həqiqət və dəyərlər

Mövzunun mahiyyəti: Həqiqətin mahiyyəti, insanın doğru və yanlış haqqında mühakimələri, fərdi baxışlarla ümumi dəyərlər arasındakı münasibət.

Əsas anlayışlar və problem istiqamətləri

• həqiqət, fikir, inam və bilik anlayışları;

• obyektiv və subyektiv həqiqət;

• şübhəçilik və fəlsəfi tənqid;

• mənəvi dəyərlərin mənbəyi;

• azadlıq və məsuliyyət;

• yaxşı və pis anlayışlarının əsaslandırılması;

• fərdi seçimlə ictimai qaydalar arasındakı münasibət.

Tövsiyə olunan oxular

• Platon - “Dövlət” əsərindən həqiqət və bilik haqqında seçmə hissələr;

• Friedrich Nietzsche - həqiqət, dəyərlər və nihilizm haqqında seçmə mətnlər;

• Albert Camus - “Üsyan edən insan” əsərindən seçmə hissələr.

II. Bilik, cəhalət və məsuliyyət

Mövzunun mahiyyəti: İnsanın davranışlarında bilik, niyyət və nəticənin rolu. Yaxşı niyyətin hər zaman yaxşı nəticə doğurub-doğurmaması və insanın bilmədiyi məsələlərə görə məsuliyyət daşıyıb-daşımaması.

Əsas anlayışlar və problem istiqamətləri

• bilik və cəhalət anlayışları;

• insanın öz cəhalətini dərk etməsi;

• niyyət və nəticə arasındakı fərq;

• mənəvi məsuliyyət;

• yanlış məlumat və manipulyasiya;

• düşünmədən itaət və fanatizm;

• qərar qəbul edərkən araşdırma aparmağın əhəmiyyəti;

• yaxşı məqsədlə yanlış vasitələrin münasibəti.

Tövsiyə olunan oxular

• Platon - “Sokratın müdafiəsi”;

• Aristotel - “Nikomax etikası” əsərindən könüllü hərəkət və məsuliyyət haqqında hissələr;

• Albert Camus - “Taun”;

• Cəlil Məmmədquluzadə - “Ölülər”.

III. Dil, düşüncə və reallıq

Mövzunun mahiyyəti: Dilin insan düşüncəsinə, dünyanı qavramasına və fikirlərini ifadə etməsinə təsiri. İnsan dünyanı dil vasitəsilə necə anlayır və mənalandırır?

Əsas anlayışlar və problem istiqamətləri

• dil və düşüncə arasındakı əlaqə;

• söz, anlayış və reallıq;

• dilin imkanları və məhdudiyyətləri;

• ifadə edilə bilən və ifadəsi çətin olan təcrübələr;

• fərqli dillərin dünyagörüşünə təsiri;

• dilin insan davranışına təsiri;

• siyasi və ictimai dil;

• dil, təbliğat və manipulyasiya;

• yanlış ifadənin yanlış düşüncəyə səbəb olub-olmaması.

Tövsiyə olunan oxular

• Ludwig Wittgenstein - “Tractatus Logico-Philosophicus” əsərindən seçmə hissələr;

• Ludwig Wittgenstein - “Fəlsəfi araşdırmalar” əsərindən dil və məna haqqında hissələr;

• George Orwell - “1984”;

• Umberto Eco - dil və işarələr haqqında sadələşdirilmiş seçmə mətnlər.

IV. İnsan ləyaqəti və etik münasibətlər

Mövzunun mahiyyəti: İnsanın özünəməxsus dəyərə malik olması, başqa insanlarla münasibətdə hörmət, azad seçim, razılıq və məsuliyyət prinsipləri.

Əsas anlayışlar və problem istiqamətləri

• insan ləyaqəti;

• insanın məqsəd və vasitə kimi qiymətləndirilməsi;

• azad iradə və muxtariyyət;

• razılıq və sərbəst seçim;

• aldatma, məcburetmə və manipulyasiya;

• insanın istismar edilməsi;

• şəxsi maraq və başqalarının hüquqları;

• fərdi hüquqlarla ictimai fayda arasındakı münasibət;

• əmək, texnologiya və sosial münasibətlərdə insanın mövqeyi;

• insanın özünə və başqalarına qarşı mənəvi vəzifələri.

Tövsiyə olunan oxular

• Immanuel Kant - “Əxlaq metafizikasının əsaslandırılması” əsərindən seçmə hissələr;

• Immanuel Kant - “Maariflənmə nədir?”;

• Aristotel - “Nikomax etikası” əsərindən dostluq və ədalət haqqında hissələr;

• Viktor Frankl - “İnsanın məna axtarışı”.

Ümumi hazırlıq tövsiyələri

Şagirdlər hər mövzu üzrə:

• əsas fəlsəfi anlayışları öyrənməli;

• anlayışlar arasındakı fərqləri müəyyən etməli;

• müxtəlif filosofların mövqelərini müqayisə etməli;

• mövzu ilə bağlı öz mövqelərini əsaslandırmalıdırlar;

• arqument və qarşı arqument qurmağı məşq etməlidirlər;

• gündəlik həyatdan, tarixdən və ədəbiyyatdan uyğun nümunələr seçməlidirlər;

• filosofların fikirlərini sadəcə əzbərləməməli, onların məzmununu izah etməyi bacarmalıdırlar.

Əsas hazırlıq prinsipi: hazır esse əzbərləmək deyil, fəlsəfi problemi müəyyənləşdirmək, anlayışları təhlil etmək və əsaslandırılmış mövqe formalaşdırmaqdır.

✓ Bu təlimat AzFO 2026–2027 seçim mərhələsinin ümumi təşkilati və akademik qaydalarını müəyyən edir.

✓ Təşkilat Komitəsi zəruri hallarda imtahanın məkanı, texniki formatı və təşkilati detallarında dəyişiklik edə bilər. Dəyişikliklər iştirakçılara rəsmi kanallarla bildirilir.

✓ II mərhələnin keçirilməsi, 30 faizlik keçid siyahısı və ya qaliblərin birbaşa elan olunması yalnız ekspert qiymətləndirməsi başa çatdıqdan sonra rəsmiləşdirilir.

✓ İştirakçı qeydiyyatdan keçməklə bu təlimatın qaydalarını qəbul etmiş hesab olunur və akademik dürüstlük tələblərinə əməl etməyə razılıq verir.

✓ Təlimatla rəsmi elan arasında fərq yarandığı halda, AzFO Təşkilat Komitəsinin son rəsmi elanı əsas götürülür.

“Əsl düşüncə cavab axtararkən yaranmır — insanın niyə cavab axtardığını dərk etdiyi anda başlayır.”